KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı: İmalat İşletmeleri İçin Kredi ve Faiz Desteği

KOSGEB tarafından yürütülen KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı, NACE koduna göre C-İmalat sektöründe faaliyet gösteren küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin üretim ve iş süreçlerini dijital araçlarla geliştirmesine yönelik finansman desteği sunuyor. Program kapsamında Kurul tarafından uygun bulunan makine, teçhizat, yazılım ve donanım giderleri için protokole taraf bankalardan kredi kullanılabiliyor; KOSGEB ise kredinin faiz giderine geri ödemesiz destek sağlıyor. Başvurular KOBİ Bilgi Sistemi üzerinden yapılıyor ve işletmelerin kredi aşamasına geçmeden önce yetkili danışmandan dijital dönüşüm veya olgunluk değerlendirme raporu alması gerekiyor. Düzenleme, özellikle teknoloji yatırımını finanse etmekte zorlanan imalat KOBİ’leri açısından önemli bir araç olmakla birlikte, desteğin doğrudan yatırım hibesi değil kredi faizine yönelik olması başvuru kararında dikkatle değerlendirilmesi gereken temel ayrımı oluşturuyor.

KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı kimleri kapsıyor?

Program bütün KOBİ’lere açık değil. İşletmenin Türk Ticaret Kanunu’na göre gerçek veya tüzel kişi statüsünde bulunması, KOSGEB Veri Tabanında kayıtlı ve aktif olması, İşletme Beyanını güncel tutması gerekiyor. Faaliyet alanı bakımından belirleyici koşul ise NACE Rev. 2 sınıflandırmasına göre Kısım C-İmalat sektöründe yer almak.

Ölçek şartı da programın hedef kitlesini daraltıyor. Küçük veya orta büyüklükteki işletmeler başvurabilirken mikro ölçekli işletmeler kapsam dışında bırakılıyor. Dolayısıyla dijitalleşme ihtiyacı bulunsa bile imalat dışındaki işletmeler ile mikro işletmeler bu program üzerinden finansman desteğine ulaşamıyor.

Mali yapı açısından son mali yıl Öz Kaynaklar Toplamının pozitif olması isteniyor. Ayrıca son 3 mali yıldaki Faaliyet Karı değerlerinden en az birinin pozitif olması gerekiyor. Bu koşullar, programın yalnızca yatırım fikrine değil, kredi kullanabilecek ve geri ödeme yükümlülüğünü sürdürebilecek mali yapıya da baktığını gösteriyor. Kredi kaynağı sağlayan EBRD tarafından belirlenen Uygun Bulunmayan Sektör ve Faaliyetler Tablosunda yer alan alanlarda çalışan işletmeler de başvuramıyor.

Başvuru uygunluğu yalnızca KOSGEB koşullarının karşılanması anlamına gelmiyor. Kurul onayından sonra kredi için bankaya başvurulması gerektiğinden, finansal kuruluşun kredi değerlendirmesi de sürecin parçası. Bu nedenle program şartlarını taşıyan her işletmenin otomatik olarak kredi kullanabileceği sonucuna varılmamalı.

Dijital olgunluk raporu neden kritik?

Programın ayırt edici yönlerinden biri, işletmenin teknoloji alışverişine geçmeden önce dijital ihtiyaçlarını yetkili bir değerlendirme sürecinden geçirmesini zorunlu tutması. Başvuru sahibi, yetkilendirilmiş danışmandan dijital dönüşüm danışmanlığı hizmeti almalı ve onaylı dijital dönüşüm veya olgunluk değerlendirme raporuna sahip olmalı.

Kabul edilen belgeler arasında TÜBİTAK Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü tarafından kullanılan TÜSSİDE DDX Dijital Dönüşüm Değerlendirme Rapor Formatı bulunuyor. MESS Teknoloji Merkezi ile İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Dijital Dönüşüm Merkezi tarafından kullanılan SIRI Dijital Olgunluk Değerlendirme Rapor Formatı da kabul ediliyor.

Bu rapor şartı, desteğin gelişigüzel makine veya yazılım alımına yönelmesini önlemeyi amaçlayan bir filtre niteliğinde. İşletmenin mevcut süreçleri, dijital olgunluğu ve dönüşüm ihtiyacı değerlendirilerek yatırım stratejisi oluşturuluyor. KOBİ daha sonra başvurusunu bu raporda belirlenen stratejiler doğrultusunda hazırlıyor.

İşletmeler açısından bunun anlamı, satın alınması düşünülen ürünün teknolojik görünmesinin yeterli olmaması. Harcamanın rapordaki dönüşüm ihtiyacıyla bağlantılı olması ve Kurul tarafından uygun bulunması gerekiyor. Böylece yatırım kararının üretim verimliliği, süreç yönetimi ve rekabet gücüyle ilişkisinin kurulması bekleniyor.

Kredi sınırları, vade ve desteklenen giderler

Programda işletme başına kredi alt limiti 1.000.000 TL, kredi üst limiti ise 20.000.000 TL olarak açıklandı. Program süresi 24 ay, azami kredi vadesi 36 Ay. Bankanın uygun bulması halinde, toplam süre 36 ayı aşmamak kaydıyla 6 aya kadar ödemesiz dönem uygulanabiliyor.

Destek tablosunda destek puanı 20 ve destek türü geri ödemesiz olarak belirtiliyor. Ancak buradaki geri ödemesiz unsurun kredinin anaparası olmadığına dikkat etmek gerekiyor. KOSGEB, protokol imzaladığı bankalardan kullanılan kredinin faiz giderine destek veriyor. İşletme kredi borçlusu olmaya devam ediyor ve vadesi gelen taksitlerini bankaya ödüyor.

Program kapsamında Kurulun uygun bulduğu makine, teçhizat, yazılım ve donanım giderleri desteklenebiliyor. Satın alınacak ürünlerin yeni olması şart. Bu çerçeve, üretim hattındaki fiziksel ekipmanlardan dijital süreçleri yöneten yazılım ve donanımlara uzanan yatırım ihtiyaçlarına alan açıyor. Bununla birlikte nihai uygunluk, başvuru dosyası ve Kurul kararı üzerinden belirleniyor.

Program protokolüne taraf finansal kuruluşlar Türk Ekonomi Bankası A.Ş. (TEB), Türkiye İş Bankası A.Ş. ile Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. olarak sıralanıyor. Kuruldan uygunluk alan işletme, kredi başvurusunu bu kuruluşlara yapıyor. Bankanın kredi politikası ile KOSGEB’in destek değerlendirmesi birbirinden farklı süreçler olduğundan, yatırım planının finansal geri ödeme kapasitesiyle birlikte hazırlanması önem taşıyor.

Başvurudan faiz desteği ödemesine uzanan süreç

İşletmenin öncelikle yetkili danışmandan uygun formatta dijital dönüşüm veya olgunluk değerlendirme raporu alması gerekiyor. Ardından raporda ortaya konulan stratejiye göre KOBİ Bilgi Sistemi üzerinden KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı Başvuru Formu dolduruluyor.

Başvuru KOSGEB sorumlu personeli tarafından kontrol ediliyor ve değerlendirilmek üzere Kurula sunuluyor. Kurul kabul, ret veya düzeltme kararı verebiliyor. Düzeltme istenmesi halinde işletmenin dosyasını belirtilen ihtiyaçlara göre yeniden düzenlemesi gerekebilir. Kabul kararı alan işletme ise protokole taraf bankalardan kredi talebinde bulunuyor.

Faiz desteğinin ödenmesi için yalnızca satın alma yapılması yeterli değil. İşletme önce Kurul tarafından onaylanan gider için alımı gerçekleştiriyor, kullandığı kredinin vadesi gelen taksitini ödüyor ve KOSGEB sistemi üzerinden Ödeme Talep Formunu dolduruyor. KOSGEB personeli alınan makine veya teçhizatı işletme yerinde kontrol ederek Tespit Tutanağı düzenliyor. Onay sürecinin ardından hesaplanan faiz desteği işletmeye ödeniyor.

Bu işleyiş, işletmenin nakit akışını planlarken desteğin ödeme zamanını hesaba katmasını gerekli kılıyor. Faiz desteği, kredi taksidinden önce otomatik olarak düşülen bir tutar şeklinde değil, ödeme ve doğrulama adımlarının ardından işletmeye aktarılan destek olarak uygulanıyor.

Destekle edinilen makine, teçhizat, yazılım ve donanımın mülkiyeti işletmeye ait. Buna karşılık söz konusu varlıklar son kredi vadesinin bitiş tarihinden 1 yıl sonrasına kadar satılamıyor, kiralanamıyor veya devredilemiyor. Bu sınırlama, desteklenen yatırımın işletmenin dönüşüm planında kullanılmasını güvence altına almayı hedefliyor.

Sık Sorulan Sorular

Program doğrudan makine veya yazılım hibesi mi veriyor?

Hayır. Program kapsamında işletme, protokole taraf bankadan kredi kullanıyor. KOSGEB ise Kurul tarafından uygun bulunan yatırım için kullanılan kredinin faiz giderine geri ödemesiz destek sağlıyor. Kredi anaparasının ve taksitlerin bankaya ödenmesi işletmenin sorumluluğunda.

Mikro işletmeler programa başvurabilir mi?

Hayır. Program küçük veya orta büyüklükteki işletmelere yönelik. Mikro ölçekli işletmeler ile NACE Rev. 2 sınıflandırmasına göre Kısım C-İmalat sektörü dışında faaliyet gösteren işletmeler kapsamda bulunmuyor.

Başvurusu reddedilen işletme yeniden başvurabilir mi?

Evet. Kurul tarafından başvurusu reddedilen işletmeler yeniden başvuru yapabiliyor. Ancak yeni başvuru öncesinde ret gerekçesinin, dijital olgunluk raporunun, yatırım giderlerinin ve mali yeterlilik koşullarının birlikte gözden geçirilmesi sürecin daha sağlıklı yürütülmesine yardımcı olabilir.