Engelsiz İşgücü Uyum Programı: Katılım şartları, ödeme ve faaliyet alanları

Türkiye İş Kurumu tarafından kamu kurum ve kuruluşlarıyla iş birliği içinde yürütülecek Engelsiz İşgücü Uyum Programı, engelli işsizlerin işgücü piyasasına geçişini kolaylaştırmayı amaçlıyor. Program kapsamında katılımcıların bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi, çalışma alışkanlığı ve disiplin kazanması hedeflenirken; yeşil dönüşümden sosyal hizmetlere, tarımsal üretimden afet hazırlığına kadar farklı faaliyet alanları öngörülüyor. İŞKUR’un yayımladığı resmî bilgilere göre gerekli şartları karşılayan katılımcılara programa devam ettikleri her gün için 2026 yılında 1.375 TL cep harçlığı ödenecek. Program, tüm kamu kurum ve kuruluşlarıyla iş birliği yöntemiyle uygulanabilecek ve en fazla 10 ay sürebilecek.

Engelsiz İşgücü Uyum Programı ne amaçlıyor?

Engelsiz İşgücü Uyum Programı, doğrudan engelli işsizlere odaklanan bir aktif işgücü hizmeti olarak tanımlanıyor. Programın temel yaklaşımı, işgücü piyasasına erişmekte güçlük yaşayan kişilerin yalnızca belirli faaliyetlere katılmasını değil, çalışma hayatında ihtiyaç duyabilecekleri beceri ve alışkanlıkları da kazanmasını sağlamak.

Bu yönüyle uygulama, katılımcılara bir faaliyet ortamı sunmanın yanında iş arama, iletişim, motivasyon, finansal okuryazarlık ve iş sağlığı gibi başlıklarda hazırlık kazandırmayı hedefliyor. Kamu kurumlarıyla kurulacak iş birliği ise katılımcıların kamusal hizmet alanlarında görev ve sorumluluk deneyimi edinmesine imkân verebilir.

Programın resmî tanımında bilgi, beceri, çalışma alışkanlığı ve disiplin kazanılması özellikle vurgulanıyor. Dolayısıyla uygulamanın odağında, engelli işsizlerin işgücü piyasasına geçişini destekleyecek bir uyum süreci bulunuyor. Bununla birlikte İŞKUR sayfasında katılımcılara yapılacak ödeme “cep harçlığı” olarak adlandırılıyor. Başvuru yapmayı düşünenlerin programı sürekli bir iş veya standart ücretli istihdam ilanı olarak değerlendirmek yerine, koşulları ve süresi belirlenmiş aktif işgücü programı niteliğiyle incelemesi önem taşıyor.

Kimler başvurabilecek, hangi koşullar aranacak?

İŞKUR’un duyurduğu koşullara göre programa katılmak isteyen kişinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, Kuruma kayıtlı bulunması ve 18 yaşını tamamlaması gerekiyor. Yaşlılık veya malullük aylığı alanlar ise katılım koşulunu karşılamıyor.

Adayın çalışma ve sigortalılık geçmişi de değerlendirmede belirleyici olacak. Program talep tarihinden önceki bir yıl içinde ve programın fiilen başlayacağı tarihe kadar yüklenicinin ya da onun bağlı, ilgili, ilişkili ve yan kuruluşlarının çalışanı olmama şartı aranıyor. Ayrıca başvuru tarihinden önceki son bir aylık sürede 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalı olarak bildirilmemiş olmak veya sigortalı sayılmamak gerekiyor.

Başvuru tarihi itibarıyla aynı Kanunun 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olarak bildirilmemiş olma ya da sigortalı sayılmama koşulu da bulunuyor. Bunlara ek olarak adayların hane gelir şartını sağlaması ve İŞKUR tarafından sunulan aktif işgücü veya işsizlik sigortası programlarından yararlanmıyor olması isteniyor.

Resmî sayfada hane gelir şartının nasıl hesaplanacağına ilişkin ayrıntılı bir tutar veya yöntem yer almıyor. Benzer biçimde başvuru takvimi, kontenjan, değerlendirme yöntemi ve istenecek belgeler de aktarılan bilgiler arasında bulunmuyor. Bu nedenle adayların yalnızca genel koşullara bakarak hak kazandıkları sonucuna varmaması, açılacak programın özel duyurusundaki ayrıntıları kontrol etmesi gerekiyor.

Faaliyetler, eğitimler ve katılımcılara yapılacak ödemeler

Programın faaliyet alanları geniş bir kamusal hizmet çerçevesine yayılıyor. Yeşil dönüşüm kapsamında ağaçlandırma, geri dönüşüm, atık imha, biyolojik çeşitliliğin korunması ve doğal yaşam alanlarının restorasyonuna destek verilebilecek. Sosyal hizmetler alanında çocuk bakımı ile engelli, yaşlı ve hasta bakımına yönelik çalışmalar desteklenebilecek.

Tarımsal üretim uygulamaları ve hayvancılık faaliyetleri de program kapsamına alınabilecek alanlar arasında. Kamusal alanların temizliği, bakımı ve onarımı; spor ve kültür faaliyetleri; parklarla yeşil alanların korunması ve geliştirilmesi de uygulama başlıkları içinde yer alıyor.

İŞKUR tarafından uygun görülecek ve kamu kurumlarıyla yürütülebilecek diğer çalışmalar arasında toplum sağlığı ve hijyen, afet hazırlığı, çevresel kirliliğin önlenmesi ve iyileştirilmesi ile doğal afet sonrasındaki yeniden yapılanma faaliyetleri bulunuyor. Faaliyet çeşitliliği, programların iş birliği yapılan kamu kurumunun görev alanına göre farklılaşabileceğini gösteriyor. Bu nedenle her katılımcının aynı işi yapacağı veya bütün faaliyetlerin her yerde açılacağı varsayılmamalı.

Katılımcılara iş sağlığı ve güvenliği, bağımlılıkla mücadele, iş arama becerileri, iş ahlakı, motivasyon ve stres yönetimi, kişiler arası ilişkiler, etkili iletişim ve finansal okuryazarlık eğitimleri verilecek. İŞKUR Genel Müdürlüğü, katılımcıların niteliğini geliştirmeye yönelik başka eğitimler de belirleyebilecek. Yüklenici kamu kurumu da kendi faaliyet alanına uygun eğitimler düzenleyebilecek.

Programa fiilen katılım sağlanan her gün için Yönetim Kurulu tarafından 2026 yılı için belirlenen 1.375 TL cep harçlığı ödenecek. Bu ifade, ödemenin programa devam edilen günlere bağlı olduğunu ortaya koyuyor. Dolayısıyla toplam ödeme değerlendirilirken yalnızca günlük tutara değil, katılım sağlanan günlere ve ilgili programın uygulama düzenine de bakılması gerekecek.

Katılımcıların programa devam ettikleri günler bakımından 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında ortaya çıkacak yüzde 5,5 oranındaki sosyal güvenlik prim giderleri de ödenecek. Resmî açıklama, programın en fazla 10 ay uygulanabileceğini belirtiyor. İlk dört haftada çalışma düzeni 5 gün ve 37,5 saat olarak açıklanmış durumda. Kaynak metinde devam eden dönem için uygulanacak haftalık düzene ilişkin bilgi tamamlanmadığından, sonraki haftaların süresi konusunda ayrıca resmî program duyurusuna bakılması önem taşıyor.

Okur için ne anlama geliyor?

Program, engelli işsizler açısından çalışma ortamına uyum sağlama, güncel beceriler edinme ve kamu hizmetleriyle bağlantılı faaliyetlerde deneyim kazanma fırsatı sunabilir. Özellikle uzun süredir işgücü piyasasının dışında kalan kişiler için düzenli katılım, iş disiplini ve iletişim eğitimi önemli bir hazırlık alanı oluşturabilir.

Kamu kurumları bakımından ise sosyal hizmet, çevre, bakım, kültür ve afet hazırlığı gibi alanlardaki faaliyetlerin desteklenmesi mümkün hale geliyor. Ancak görevlerin katılımcının engel durumuna uygunluğu, erişilebilir çalışma ortamı ve eğitimin uygulanabilirliği programın gerçek etkisini belirleyecek başlıca unsurlar olacak. Programın adında “engelsiz” ifadesinin bulunması tek başına erişilebilirliği garanti etmez; uygulayıcı kurumların görev dağılımını ve çalışma ortamını katılımcı ihtiyaçlarına göre düzenlemesi gerekir.

Başvurmayı planlayanların İŞKUR kayıt durumlarını, sigortalılık geçmişlerini, gelir koşulunu ve başka bir aktif işgücü ya da işsizlik sigortası programından yararlanıp yararlanmadıklarını önceden kontrol etmeleri yararlı olacaktır. Ayrıca programın yürütüleceği kurum, faaliyet alanı, erişilebilirlik koşulları ve devam düzeni özel duyuru üzerinden incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Engelsiz İşgücü Uyum Programı kimlere yöneliktir?

Program, işgücü piyasasına erişimi güç olan engelli işsizlerin çalışma hayatına geçişini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır. Katılım için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, İŞKUR’a kayıtlı bulunmak, 18 yaşını tamamlamak ve açıklanan diğer sigortalılık, gelir ve yararlanıcılık koşullarını karşılamak gerekir.

Katılımcılara ne kadar ödeme yapılacak?

Katılım sağlanan her gün için 2026 yılında 1.375 TL cep harçlığı ödenecek. Ödeme günlük katılıma bağlı olduğundan toplam tutar, kişinin programa fiilen devam ettiği günlere göre şekillenecek.

Program nerelerde ve ne kadar süreyle uygulanabilir?

Program tüm kamu kurum ve kuruluşlarıyla iş birliği içinde yürütülebilir ve en fazla 10 ay sürebilir. İlk dört haftanın 5 gün ve 37,5 saat olarak uygulanacağı belirtilirken, sonraki dönemin haftalık düzeni için ilgili resmî program duyurusunun izlenmesi gerekir.