Ulusal Vefa Programı için SYDV’lere 1,2 milyar lira aktarıldı

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Ulusal Vefa Programı kapsamında yürütülen sosyal destek hizmetlerinin devamı için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına 1,2 milyar lira kaynak aktardı. Bakanlığın 23 Temmuz 2026 tarihli açıklamasına göre temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsayan ödeme, ülke genelinde temel ihtiyaçlarını ve öz bakımını tek başına yerine getiremeyen ihtiyaç sahibi yaşlı, engelli ve ağır kronik hastalığı bulunan vatandaşlar için kullanılacak. Bakan Mahinur Özdemir Göktaş’ın duyurduğu aktarım, yereldeki ekipler aracılığıyla ev temizliğinden kişisel bakıma, yemek ihtiyacından market ve ilaç alışverişine kadar uzanan hizmetlerin kesintisiz sürdürülmesini hedefliyor.

Ulusal Vefa Programı için aktarılan kaynak neyi kapsıyor?

Bakanlığın açıklamasındaki en önemli ayrım, 1,2 milyar liranın doğrudan vatandaşların hesaplarına yatırılan bireysel bir nakit yardım olarak değil, programın yürütülmesi amacıyla SYDV’lere aktarılan bir kaynak olarak duyurulması. Dolayısıyla açıklama, kişilere yapılacak belirli tutardaki ödemeden ziyade ihtiyaç sahiplerinin hanelerine ulaştırılan hizmetlerin finansmanına işaret ediyor.

Kaynağın temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsayan üçüncü dönem ödemesi olduğu belirtiliyor. Bakanlık, yılın ilk yarısında program için 2,6 milyar lira aktarıldığını, son gönderilen tutarın ise devam eden hizmetlerin finansmanında kullanılacağını bildiriyor. Programın bu yılki bütçesi 5,1 milyar lira olarak açıklanmış durumda.

Bu mali takvim, programın tek seferlik bir müdahale olarak değil, dönemler boyunca devam eden bir sosyal hizmet modeli şeklinde yürütüldüğünü gösteriyor. Bununla birlikte resmî açıklamada kaynağın vakıflar arasında hangi ölçütlerle paylaştırıldığı, hangi bölgelerin ne kadar ödenek aldığı veya harcama kalemlerinin ayrıntılı dağılımı yer almıyor. Bu nedenle açıklanan tutar, programın genel finansmanını ortaya koysa da yerel düzeydeki kullanım konusunda ayrıntılı bir tablo sunmuyor.

Destek hangi hizmetlere dönüşecek?

Ulusal Vefa Programı’nın hedef kitlesini ihtiyaç sahibi olan ve gündelik hayatın temel gerekliliklerini kendi başına karşılamakta güçlük yaşayan vatandaşlar oluşturuyor. Bakanlığın verdiği bilgiye göre yaşlılar, engelliler ve ağır kronik hastalığı nedeniyle öz bakımını yerine getiremeyen kişiler program kapsamında destekleniyor.

Ekipler haneleri 15 günde bir ziyaret ediyor. Bu ziyaretlerde ev temizliği ve kişisel bakım hizmeti verilebiliyor. İhtiyaç bulunması durumunda yemek hazırlanması ya da temin edilmesi, market alışverişinin yapılması ve ilaç alışverişinin karşılanması da programın hizmet alanları arasında bulunuyor.

Bu çerçeve, desteğin yalnızca ekonomik yoksunluğa odaklanmadığını gösteriyor. Kişinin alışveriş yapabilmesi, evini temizleyebilmesi veya öz bakımını gerçekleştirebilmesi için fiziksel imkâna ve gündelik desteğe de ihtiyacı olabilir. Program, bu ihtiyaca hane içinde hizmet sunarak karşılık vermeyi amaçlıyor.

Ev temelli hizmet modeli, yardımın ihtiyaç sahibinin bulunduğu yere ulaştırılması bakımından önem taşıyor. Özellikle hareket kabiliyeti sınırlı veya ağır hastalığı nedeniyle gündelik işlerini yapamayan bir kişi açısından market ya da ilaç alışverişi, yalnızca maddi kaynakla çözülemeyebilir. Bakanlığın açıkladığı hizmetler, bu tür pratik engellerin saha ekipleri aracılığıyla aşılmasına dayanıyor.

Aktarım ihtiyaç sahipleri ve yakınları için ne anlama geliyor?

Yeni kaynak, hâlihazırda program kapsamındaki vatandaşlar açısından düzenli ziyaretlerin ve temel desteklerin devam edebilmesi anlamına geliyor. Programdan yararlanan kişi için ev temizliği, kişisel bakım veya zorunlu alışveriş gibi işler günlük yaşamın sürdürülebilirliğiyle doğrudan bağlantılı. Bu hizmetlerde yaşanabilecek bir kesinti, kendi ihtiyaçlarını karşılayamayan kişiler üzerinde hızlı biçimde hissedilebilir.

Desteğin bir başka boyutu da ihtiyaç sahibinin yakınlarıyla ilgili. Bakanlık açıklaması ailelere yönelik ayrı bir ödeme veya hizmet tanımlamıyor. Ancak öz bakım ve ev içi ihtiyaçların ekipler tarafından karşılanması, bakım sorumluluğunu üstlenen yakınların gündelik yükünü dolaylı biçimde etkileyebilir. Bu, açıklanan programın olası toplumsal etkilerinden biri olarak değerlendirilebilir; resmî metinde aileler için ayrıca ölçülmüş bir sonuç paylaşılmıyor.

Bakanlık, programın engelli ve yaşlı vatandaşların huzurlu bir hayat sürmesine ve toplumsal hayata katılımlarının artmasına katkı sunmasını amaçlıyor. Ev içindeki temel ihtiyaçların karşılanması, sosyal hayata katılımın önündeki bütün engelleri tek başına ortadan kaldırmaz. Buna karşılık kişinin sağlık, hijyen, beslenme ve zorunlu alışveriş ihtiyaçlarının aksamasını önlemeye dönük düzenli destek, daha geniş sosyal katılım hedefinin temel parçalarından biri olarak görülebilir.

Programın ülke genelinde yürütülmesi ve 2022 yılında ulusal program haline getirilmesi, hizmetin yerel bir uygulamanın ötesinde merkezi sosyal politika çerçevesine taşındığını gösteriyor. Uygulamada SYDV’lerin rolü ise merkezi kaynağın yerelde hizmete çevrilmesi bakımından belirleyici. Bu yapı, ihtiyaç sahiplerine erişimin sahadaki tespit, planlama ve ekip kapasitesiyle yakından bağlantılı olduğunu düşündürüyor.

Uygulamada hangi bilgilerin izlenmesi gerekiyor?

Kaynak aktarımının duyurulması, programın mali devamlılığı açısından önemli olmakla birlikte hizmetin etkisini değerlendirmek için tek başına yeterli değil. Okur açısından asıl mesele, ayrılan kaynağın ihtiyaç sahiplerine zamanında ve açıklanan hizmet başlıkları doğrultusunda ulaşıp ulaşmadığı. Ziyaretlerin düzenliliği, farklı ihtiyaçlara verilen yanıtlar ve yerel uygulamalar arasındaki olası farklılıklar, programın sahadaki sonucunu belirleyebilir.

Resmî açıklamada kaç kişinin programdan yararlandığı, son aktarımın kaç haneye hizmet sağlayacağı veya illere göre dağılımın nasıl olacağı belirtilmiyor. Başvuru yöntemi, değerlendirme süreci ve vatandaşların hangi belgelerle müracaat edeceği konusunda da bu duyuruda ayrıntı bulunmuyor. Bu nedenle programdan yararlanmak isteyenlerin yalnızca kaynak aktarımı haberine bakarak hak sahipliği sonucu çıkarmaması gerekiyor.

Benzer şekilde, 1,2 milyar liralık tutarın tamamının hangi hizmet kalemlerine ayrılacağı açıklanmış değil. Şeffaflık açısından sonraki resmî bilgilendirmelerde kaynağın yerel dağılımı, hizmetin erişimi ve gerçekleşen faaliyetler hakkında ayrıntı paylaşılması, kamuoyunun programın etkisini daha sağlıklı değerlendirmesini sağlayabilir.

Sık Sorulan Sorular

1,2 milyar lira vatandaşların hesaplarına mı yatırılacak?

Bakanlığın açıklaması doğrudan bireysel nakit ödemeden söz etmiyor. Kaynağın, Ulusal Vefa Programı kapsamında kullanılmak üzere SYDV’lere aktarıldığı belirtiliyor. Program ev temizliği, kişisel bakım, yemek ile market ve ilaç alışverişi gibi hizmetlere odaklanıyor.

Ulusal Vefa Programı kimleri kapsıyor?

Program; ihtiyaç sahibi olan, temel ihtiyaçlarını karşılayamayan veya kendi öz bakımını yerine getiremeyen yaşlı, engelli ve ağır kronik hastalığı bulunan vatandaşlara yönelik yürütülüyor. Resmî duyuruda bireysel başvuruların değerlendirme ayrıntıları paylaşılmıyor.

Ev ziyaretleri ne sıklıkla yapılıyor?

Bakanlığın açıklamasına göre ekipler program kapsamındaki haneleri 15 günde bir ziyaret ediyor. Ziyaretlerde kişinin durumuna ve ihtiyacına göre ev temizliği, kişisel bakım, yemek, market alışverişi ve ilaç alışverişi desteği sağlanabiliyor.