ARGEM Lisesi öğrencilerinden su altı teknolojileri ve kutup araştırmalarında çifte başarı

ARGEM Lisesi öğrencileri, su altında görev yapabilen bir araç ile kutup araştırmalarına yönelik izleme sistemi geliştirerek bilim ve teknoloji alanında iki ayrı başarı elde etti. Millî Eğitim Bakanlığının 06 Ağustos 2026 tarihli açıklamasına göre İstanbul Üsküdar Araştırma Geliştirme Eğitim ve Uygulama Merkezi bünyesindeki Asterias ROV Takımı, tasarladığı insansız su altı aracıyla TEKNOFEST 2026 İnsansız Su Altı Sistemleri Yarışması'nda rapor aşamalarını geçti. Buzulcuklar Takımı ise buzullardaki kırılma, çatlama ve erime hareketlerini takip etmek üzere geliştirdiği yerli sistemle TÜBİTAK 2204-C Lise Öğrencileri Kutup Araştırmaları Projeleri Yarışması'nın fiziki bilimler alt alanında Türkiye birincisi oldu. Her iki çalışma da lise öğrencilerinin yalnızca fikir üretmediğini, tasarım, üretim, yazılım, test ve geliştirme basamaklarını içeren uygulamalı araştırma süreçlerine katıldığını gösteriyor.

ARGEM Lisesi öğrencileri su altı aracını nasıl geliştirdi?

2025-2026 eğitim öğretim yılında oluşturulan Asterias ROV Takımı, yaklaşık dokuz ay devam eden araştırma ve üretim sürecinin sonunda kendi insansız su altı aracını tamamladı. ROV olarak adlandırılan araç, uzaktan kontrol edilebilmesinin yanında otonom çizgi takibi yapabilen bir yazılım altyapısına sahip. Çoklu sensörlerden yararlanan kontrol sistemi ve pilotun aracı güvenli biçimde kullanmasına yönelik elektronik mimari, çalışmanın yalnızca mekanik bir prototipten ibaret olmadığını ortaya koyuyor.

Aracın gövdesinde canlıların biçim ve hareket özelliklerinden esinlenen biyomimetik bir yaklaşım benimsendi. Hidrodinamik yapı ve altı iticiden oluşan hareket sistemi, su altında dengeli ilerleme ve manevra kabiliyeti sağlamak amacıyla bir araya getirildi. Öğrencilerin tasarladığı tek motorlu atış mekanizması da beş torpidoyu sıralı biçimde ateşleyebiliyor. Bu parçaların ortak bir sistem içinde çalışması, farklı mühendislik alanlarının eş zamanlı olarak ele alınmasını gerektiriyor.

Projenin eğitim açısından dikkat çeken yönü, hazır bileşenlerin yalnızca bir araya getirilmesiyle sınırlı kalmaması. Güç dağıtım kartı öğrencilerce tasarlandı ve Türkiye'de üretildi. Elektronik altyapı, kullanıcı arayüzü, kontrol düzeni ve yazılımlar da ekip çalışmasıyla hazırlandı. Böylece öğrenciler tasarımdan entegrasyona, testten doğrulamaya kadar gerçek bir mühendislik projesinde karşılaşılabilecek temel süreçleri deneyimledi.

Asterias ROV Takımı, araca ilişkin rapor aşamalarını tamamlayarak TEKNOFEST 2026 İnsansız Su Altı Sistemleri Yarışması'nda bir üst aşamaya çıktı. Ancak bu sonuç, takımın finale kaldığı anlamına gelmiyor. Kaynak açıklamaya göre ekip, yarışmanın devam eden bölümünde talep edilen hazırlıkları tamamladı ve final aşamasına katılacak takımların duyurulmasını bekliyor. Dolayısıyla mevcut başarı, değerlendirme sürecinde kaydedilmiş önemli bir ilerleme olarak okunmalı.

Kutup araştırmaları için yerli izleme sistemi

Okuldaki diğer çalışma, denizlerin altından kutup bölgelerine uzanan farklı bir bilimsel probleme odaklanıyor. Buzulcuklar Takımı, buzullarda meydana gelen fiziksel değişimleri yerinde takip edebilmek amacıyla sensör ve veri işleme temelli bir sistem geliştirdi. Proje, TÜBİTAK 2204-C Lise Öğrencileri Kutup Araştırmaları Projeleri Yarışması'nın fiziki bilimler alt alanında Türkiye birinciliğine değer görüldü.

Sistemin çevresine yerleştirilen beş eksenli piezo rezistif sensörler, buzul kütlesinde farklı yönlerde oluşan hareketleri ve basınç değişimlerini algılamak üzere tasarlandı. Belirli aralıklarla araziye konumlandırılması planlanan cihazların topladığı hareket ve basınç verileri, anten teknolojisi üzerinden ana sunucuya aktarılıyor. Ardından yapay zekâ destekli algoritma verileri işleyerek incelenen alanın ayrıntılı ve anlık buzul haritasını oluşturuyor.

Bu yaklaşım, gözle görülmesi güç veya düzenli saha ziyareti gerektiren değişimlerin uzaktan takip edilmesine yönelik bir çözüm sunuyor. İzleme sisteminin araştırmacıların yerini bütünüyle alacağı söylenemez. Bununla birlikte düzenli veri üretme hedefi, sahadaki gözlemleri destekleyebilecek ve değişimlerin yönünü anlamayı kolaylaştırabilecek bir araştırma aracı ortaya çıkarıyor. Özellikle zorlu çevre koşullarına sahip bölgelerde cihaz dayanıklılığı, veri aktarımının sürekliliği ve ölçümlerin doğrulanması projenin uygulamadaki değerini belirleyecek başlıklar arasında bulunuyor.

Buzulcuklar Takımı aynı projeyle geçtiğimiz yıl Türkiye üçüncülüğü elde etmişti. Öğrenciler daha sonra sistemi kutup koşullarında çalışabilecek, sensörleri bütünleşik ve daha donanımlı bir yapıya dönüştürdü. Bu geliştirme süreci, bu yıl gelen Türkiye birinciliğinin arkasında yalnızca ilk fikir değil, önceki sonuçlardan yararlanılarak sürdürülen iyileştirme çalışmalarının bulunduğunu gösteriyor.

İki proje öğrenciler ve eğitim modeli açısından ne ifade ediyor?

ARGEM Lisesindeki çalışmaların ortak noktası, öğrencileri bilimsel ve teknik üretimin pasif izleyicisi olmaktan çıkararak doğrudan uygulamanın içine yerleştirmesi. Su altı aracı mekanik, elektronik ve yazılım alanlarını buluştururken buzul izleme sistemi sensör teknolojisi, veri aktarımı, fiziki bilimler ve yapay zekâ destekli analiz arasında bağ kuruyor. Disiplinler arası bu yapı, öğrencilerin bir problemi farklı uzmanlık alanlarından değerlendirerek çözüm üretmesini gerektiriyor.

Okur açısından gelişmenin anlamı, lise düzeyindeki proje faaliyetlerinin yalnızca yarışma derecelerine indirgenemeyeceği gerçeğinde yatıyor. Araştırma sorusunun belirlenmesi, prototip hazırlanması, parçaların birlikte çalıştırılması, hataların görülmesi ve sistemin yeniden geliştirilmesi öğrencilerin öğrenme biçimini dönüştürebilir. Takım çalışması da teknik bilgi kadar görev paylaşımı, iletişim ve ortak karar verme becerilerini öne çıkarıyor.

Projelerin henüz tamamlanmamış hedefleri de bulunuyor. Asterias ROV Takımı final ekiplerinin açıklanmasını beklerken Buzulcuklar Takımı ekim ayında yapılacak mülakatları geçmeyi amaçlıyor. Kutup projesinin sonraki hedefi, geliştirilen cihazı doğrudan Antarktika'da test etme hakkı kazanmak. Türkiye, Antarktika'da kalıcı ve mevsimlik araştırma istasyonları işleten yaklaşık 30 ülkeden biri olarak bu alanda çalışmalar yürütüyor. Öğrencilerin projesi de bu araştırma yönelimine yerli bir izleme çözümüyle katkı sunmayı hedefliyor.

Millî Eğitim Bakanlığı, iki çalışmayı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda araştıran, problem çözen, üreten ve teknoloji geliştiren öğrenciler yetiştirmeye yönelik okul temelli AR-GE faaliyetlerinin bir örneği olarak değerlendiriyor. Bununla birlikte projelerin uzun vadeli etkisi, yarışma sonuçlarının ötesinde ekiplerin devamlılığına, prototiplerin gerçek koşullarda sınanmasına ve elde edilen verilerin bilimsel olarak doğrulanmasına bağlı olacak. Asterias ROV Takımının sürdürülebilir bir AR-GE ekibi olma hedefi de bu nedenle önemli. Yeni öğrencilerin sürece katılması ve biriken teknik bilginin aktarılması, okul bünyesindeki üretim kültürünün kalıcı hâle gelmesini sağlayabilir.

Sık Sorulan Sorular

ARGEM Lisesinin su altı aracı finale kaldı mı?

Hayır, kaynak açıklamada aracın yarışmanın rapor aşamalarını başarıyla geçerek bir üst aşamaya yükseldiği belirtiliyor. Takım, final aşamasına kalacak ekiplerin açıklanmasını bekliyor.

Buzul izleme sistemi ne yapıyor?

Sistem, buzul kütlelerinde oluşan kırılma, çatlama, erime, yönlü hareket ve basınç değişimlerini sensörlerle takip ediyor. Toplanan veriler ana sunucuya aktarılıyor ve yapay zekâ destekli algoritmayla işlenerek bölgenin ayrıntılı, anlık haritasının çıkarılması amaçlanıyor.

Cihaz Antarktika'da test edildi mi?

Henüz test edildiğine ilişkin bir bilgi bulunmuyor. Buzulcuklar Takımı, ekim ayında gerçekleştirilecek mülakatları geçerek cihazı doğrudan Antarktika'da deneme hakkı kazanmayı hedefliyor.