Türk dünyası eğitim materyalleri 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrencilere dağıtılacak

Millî Eğitim Bakanlığının hazırladığı Türk dünyası eğitim materyalleri, 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrencilerle buluşacak. Temel eğitim kademesi için “Hakan ve Bilge'nin Türk Dünyası Yolculuğu”, lise öğrencileri için ise “Türk Dünyası Kültür Atlası: Bilge ve Hakan'ın Zamanı Aşan Yolculuğu” kullanılacak. Basılı eserler yeni eğitim öğretim yılı başında ücretsiz ders kitaplarıyla birlikte dağıtılırken animasyon, oyun, etkileşimli harita, video ve sanal tur gibi destekleyici içeriklere EBA ile Bakanlığın dijital platformlarından erişilebilecek.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin “köklerden geleceğe” yaklaşımı doğrultusunda geliştirilen çalışmalar, öğrencilere yalnızca tarihî veya coğrafi bilgiler sunmayı hedeflemiyor. Bakanlığın açıklamasına göre temel amaç; çocukların millî, manevi ve kültürel değerleri tanıması, tarihî mirasla bağ kurması ve Türk dünyasındaki ortaklıklara ilişkin farkındalık geliştirmesi. Temel Eğitim Genel Müdürlüğü ile Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün ayrı ayrı hazırladığı içeriklerde öğrencilerin yaş ve gelişim özellikleri belirleyici oldu.

Türk dünyası eğitim materyalleri hangi öğrencilere yönelik?

Çalışmalar temel eğitim ve ortaöğretim kademelerini kapsıyor ancak aynı içeriğin bütün öğrencilere sunulması yerine iki farklı anlatım tercih ediliyor. Temel eğitimde hikâye, merak ve macera öne çıkarken lise düzeyinde rota, tarihî merkez, kültürel hafıza ve ayrıntılı bilgi katmanları daha görünür hâle geliyor. Böylece kültürel miras konusu, öğrencinin gelişim düzeyine uygun bir öğrenme deneyimine dönüştürülmeye çalışılıyor.

Temel Eğitim Genel Müdürlüğünce hazırlanan eserin merkezinde Hakan ve Bilge adlı iki kardeş bulunuyor. Dedelerinin verdiği boş atlas ve atlasın içinden çıkan alageyik figürlü ayraç, kahramanların farklı Türk coğrafyalarına uzanan yolculuğunu başlatıyor. Kardeşler yeni yerler gördükçe atlasın sayfaları öğrendikleri bilgiler, karşılaştıkları kültürel değerler ve biriktirdikleri hatıralarla tamamlanıyor.

Çocuklar bu kurgu içinde tarihî şehirleri, önemli şahsiyetleri, mimari yapıları, geleneksel yaşam biçimlerini ve doğal güzellikleri tanıyor. Kahramanların farklı coğrafyalarda karşılaştığı yaşıtları da gündelik hayatı ve yerel kültürü hikâyenin parçası olarak aktarıyor. Bilginin doğrudan sıralanması yerine merak, soru, gözlem ve olaylar üzerinden verilmesi, öğrencinin anlatıya katılımını güçlendirmeyi amaçlıyor.

Lise öğrencileri için hazırlanan atlasın içeriğinde neler var?

Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün hazırladığı kültür atlası, Bilge ve Hakan'ın Turan dedelerinin kütüphanesinde Kâşgarlı Mahmud'un “Dîvânu Lugâti't-Türk” eserindeki haritayı incelemesiyle başlayan bir yolculuk kurgusuna dayanıyor. Dedelerinden kalan mektubun yönlendirdiği yolculuk Malazgirt'te başlıyor; Ahlat, Bakü, Aşkabat, Semerkant, Bişkek, Ötüken ve Mostar'ın da bulunduğu tarihî ve kültürel merkezlerden geçerek Ankara'da sona eriyor.

Atlas, Türk dünyasını 15 ana rota üzerinden ele alıyor. Anadolu, Kafkasya, Türkistan, Sibirya, Balkanlar ve Akdeniz çevresine uzanan güzergâhlarda tarihî şehirler, mimari eserler, şahsiyetler, destanlar, müzikler, yemekler, el sanatları ve gelenekler tanıtılıyor. Haritalar, fotoğraflar ve özgün çizimler, metindeki bilgilerin görsel bağlamla birlikte değerlendirilmesine yardımcı oluyor.

“Bilgi Molası” bölümlerinde tarihî ve kültürel unsurlar ayrıntılandırılırken “Bilge ve Hakan'ın Kadrajından” bölümleri ziyaret edilen yerleri fotoğraf, kısa not ve hatıralarla seyahat albümü biçiminde sunuyor. Ek bölümlerde ortak kuruluşlar, kültür başkentleri, bayramlar, festivaller, motifler ve söz varlığından örnekler bulunuyor. Bu yapı, atlası yalnızca okunacak bir kaynak olmaktan çıkarıp farklı içerik türleri arasında geçiş yapılabilen bir çalışma aracına dönüştürüyor.

Dijital içerikler öğrenme sürecini nasıl değiştirecek?

Basılı materyallerdeki karekodlar, öğrencileri animasyonlara, videolara, etkileşimli haritalara, sanal turlara ve zenginleştirilmiş eğitim içeriklerine yönlendirecek. Öğrenci böylece sayfada gördüğü bir güzergâhı dijital ortamda izleyebilecek; şehirleri, tarihî yapıları ve kültürel miras ögelerini görsel ve işitsel kaynaklarla inceleyebilecek. Temel eğitim için hazırlanan kitabın oyun ve animasyonlarla desteklenmesi de benzer biçimde hikâye ile etkinlik arasında bağ kuruyor.

Atlas kapsamında tasarlanan sembolik “Turkuaz Kimlik”, tamamlanan görevlerin kaydedilebildiği bir yolculuk belgesi işlevi görüyor. Bu tercih, öğrenciyi yalnızca bilgi alan konumunda bırakmak yerine keşif sürecine katmayı hedefliyor. Ancak dijital içeriğin eğitimdeki etkisi, karekodların materyalde bulunmasından çok sınıf içindeki kullanım biçimine bağlı olacak. Öğretmenin tartışma, karşılaştırma, araştırma ve kaynak değerlendirme etkinlikleriyle içeriği işlemesi, öğrencinin gördüklerini anlamlandırmasını kolaylaştırabilir.

Bu yaklaşım öğrenciyi ve öğretmeni nasıl etkileyebilir?

Materyallerin en belirgin yönü, Türk dünyasını yalnızca harita üzerinde birbirinden ayrı ülkeler ve bölgeler şeklinde göstermemesi. Dil, destan, müzik, yemek, mimari, gelenek ve ortak değerler üzerinden kültürel bağ kurulması amaçlanıyor. Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin de takdim yazısında farklı coğrafyalarda yaşayan Türk topluluklarının ortak tarih ve kültür çevresinde buluştuğunu vurguluyor; kopuz ile türkü, Özbek pilavı ile sofradaki bereket, Orhun Anıtları ile Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Gençliğe Hitabesi arasında kültürel süreklilik kuruyor.

Öğrenci açısından pratik sonuç, kültür ve tarih konularının yalnızca ezberlenecek adlar olmaktan çıkarılıp karakterler, rotalar ve görevlerle ilişkilendirilmesi olabilir. Hikâye temelli yapı küçük yaş gruplarında merakı canlı tutabilir; lise atlasındaki güzergâh yaklaşımı ise farklı dönemler ve coğrafyalar arasında bağlantı kurulmasına imkân verebilir. Aynı zamanda her bölgenin kendine özgü yönlerinin görünür tutulması önem taşıyor. Ortaklık bilinci, kültürel çeşitliliği silen bir genelleme yerine benzerliklerle farklılıkları birlikte tartışan bir öğrenme süreciyle daha anlamlı hâle gelebilir.

Öğretmenler için materyaller ders anlatımını destekleyecek hazır görsel ve dijital seçenekler sunuyor. Buna karşılık içeriklerin etkili kullanımı için öğrencilerin soru sormasına, haritaları karşılaştırmasına, kültürel unsurların anlamını araştırmasına ve dijital kaynakları eleştirel biçimde değerlendirmesine alan açılması gerekecek. Veliler de çocuklarıyla kitaptaki rotalar, kahramanlar ve ortak sözcükler üzerine konuşarak öğrenmenin okul dışındaki bölümüne katkıda bulunabilir.

Adım Adım Ne Yapmalı?

• Dağıtımı takip edin: Öğrenciler ve veliler, 2026-2027 eğitim öğretim yılı başında ücretsiz ders kitaplarıyla birlikte verilecek materyallerin teslim durumunu okuldan öğrenebilir.
• Doğru materyali belirleyin: Temel eğitim öğrencileri hikâye temelli “Hakan ve Bilge'nin Türk Dünyası Yolculuğu”nu, lise öğrencileri ise kültür atlasını kendi kademelerine uygun biçimde kullanmalı.
• Karekodu içerikle eşleştirin: Dijital bağlantılar açıldığında hangi video, animasyon, harita veya sanal turun kitaptaki hangi bölümle ilgili olduğu kontrol edilmeli.
• Rotayı yalnızca izlemeyin: Öğrenciler ziyaret edilen şehirleri, tarihî kişileri, gelenekleri ve kültürel unsurları not ederek benzerliklerle farklılıkları karşılaştırabilir.
• Öğrenileni tartışın: Öğretmenler ve veliler, hikâyedeki olayları veya atlastaki güzergâhları açık uçlu sorularla ele alarak kültürel mirasın korunması ve aktarılması üzerine düşünmeyi destekleyebilir.