Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye-Irak İş İnsanları Toplantısında Konuştu

Türkiye-Irak ticaret hedefi ve mevcut durum

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 29 Temmuz 2026 tarihinde Ankara’da düzenlenen Türkiye-Irak İş İnsanları Yuvarlak Masa Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin geleceğine dair önemli sinyaller verdi. Bakan Bolat’ın vurguladığı en kritik başlıklardan biri, Türkiye-Irak ticaret hedefi olan 30 milyar dolara ulaşma yolunda atılacak adımlardı. Konuşmasında, İbrahim Halil Gümrük Kapısı’nın Irak hükümetinin uygulamaya aldığı ASYCUDA sistemine entegrasyonunun bu hedefe doğrudan katkı sağlayacağını belirtti. Bu entegrasyon, gümrük işlemlerinin dijitalleşmesi ve hızlanması anlamına gelirken, ticaret hacminin artırılması için kritik bir altyapı unsuru olarak öne çıkıyor.

Bolat, mevcut ticaret hacminin 17 milyar dolar seviyesinde olduğunu, ancak Kovid-19 sonrası dönemde bu rakamın 24 milyar dolara kadar yükseldiğini ifade etti. Bu veri, pandemi sonrası toparlanma sürecinde iki ülke arasındaki ticaretin ne kadar dinamik olduğunu gösteriyor. Ancak 24 milyar doların, 30 milyar dolarlık hedefin altında kaldığı da açık. Bakan, Türkiye’nin dış ticaretinde Irak’ın 5’inci en büyük ortak olduğunu hatırlatarak, bu sıralamanın daha da yukarı taşınması için kararlılık mesajı verdi. Irak’ın, Türkiye’nin ihracatında özellikle inşaat malzemeleri, gıda, makine ve kimyevi ürünler gibi kalemlerde önemli bir pazar olduğu biliniyor. Bakan Bolat’ın sözleri, bu potansiyelin henüz tam olarak kullanılmadığını, ancak hedefe ulaşmak için somut adımlar atıldığını ortaya koyuyor.

Müteahhitlik projeleri ve ticaret koridorları

Toplantıda, Türk müteahhitlerinin Irak’taki varlığı da geniş yer buldu. Bakan Bolat, Türk müteahhitlerinin bugüne kadar Irak’ta 40 milyar dolar değerinde 1157 projeyi tamamladığını ve bu projelerin toplam iş hacminin yaklaşık yüzde 7,5-8’ini oluşturduğunu aktardı. Bu rakamlar, Türk inşaat sektörünün Irak’ta ne kadar köklü bir geçmişe sahip olduğunu ve iki ülke arasındaki ekonomik bağların sadece ticaretle sınırlı olmadığını gösteriyor. Müteahhitlik projeleri, altyapıdan konut inşaatına, enerji tesislerinden su yönetimi projelerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Bu projelerin tamamlanması, Irak’ın yeniden imarına katkı sağlarken, Türk firmalarına da uzun vadeli iş birliği fırsatları sunuyor.

Bakan ayrıca, Irak ile Türkiye arasındaki ikili ticaret koridorlarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Bu koridorlar, kara yolu, demir yolu ve hava yolu bağlantılarını kapsıyor. Özellikle İbrahim Halil Gümrük Kapısı’nın yoğunluğu ve buradaki geçiş süreçlerinin iyileştirilmesi, ticaretin hızlanması için kritik öneme sahip. Irak’ın kuzeyindeki bölgesel yönetim ile merkezi hükümet arasındaki koordinasyonun da bu koridorların verimliliğini etkilediği biliniyor. Bolat’ın konuşması, ticaret koridorlarının sadece fiziksel altyapı değil, aynı zamanda dijital ve idari süreçlerle de desteklenmesi gerektiğine işaret ediyor.

ASYCUDA entegrasyonu ve lojistik işbirliği

Bakan Bolat’ın konuşmasının en dikkat çekici bölümlerinden biri, İbrahim Halil Gümrük Kapısı’nın ASYCUDA sistemine entegrasyonu oldu. ASYCUDA (Automated System for Customs Data), Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından geliştirilen, gümrük işlemlerini otomatikleştiren bir yazılım sistemi. Irak hükümetinin bu sistemi uygulamaya alması, gümrük süreçlerinde şeffaflığı ve verimliliği artırmayı hedefliyor. Türkiye’nin bu sisteme entegre olması, iki ülke arasındaki ticaretin daha hızlı ve düşük maliyetle gerçekleşmesini sağlayacak. Bolat, bu entegrasyonun Türkiye-Irak ticaret hedefi olan 30 milyar dolara ulaşmada önemli bir araç olduğunu vurguladı.

Lojistik işbirliği kapsamında, Irak’ın TIR Sözleşmesi’ni uygulaması konusunda da Türkiye’nin işbirliğine açık olduğunu belirten Bolat, bu adımın kara yolu taşımacılığında bürokrasiyi azaltacağını ve sınır geçişlerini hızlandıracağını ifade etti. TIR Sözleşmesi, uluslararası eşya taşımacılığında gümrük denetimlerini kolaylaştıran bir sistem olarak biliniyor. Irak’ın bu sözleşmeyi tam olarak uygulaması, Türkiye’den Irak’a yapılan ihracatta transit sürelerini kısaltacak ve maliyetleri düşürecek. Bu da iki ülke arasındaki ticaretin artırılması için atılması gereken adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

Irak’ın TIR sözleşmesi ve gelecek adımlar

Toplantıda, Irak’ın TIR Sözleşmesi’ni uygulaması konusunda işbirliğine açık olduklarını belirten Bakan Bolat, bu konunun iki ülke arasındaki lojistik altyapının iyileştirilmesinde kilit rol oynayacağını söyledi. Irak, şu anda TIR Sözleşmesi’ne taraf olmasına rağmen, uygulamada bazı aksaklıklar yaşanıyor. Türkiye’nin bu konuda teknik destek ve eğitim sağlamaya hazır olduğu ifade ediliyor. Ayrıca, gümrük kapılarında bekleme sürelerinin azaltılması, dijital belge kullanımının yaygınlaştırılması gibi konular da gündemde. Bolat, bu adımların sadece ticaret hacmini artırmakla kalmayacağını, aynı zamanda iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonu da derinleştireceğini vurguladı.

Uzmanlar, Türkiye ile Irak arasındaki ticaretin artırılması için sadece gümrük ve lojistik düzenlemelerinin değil, aynı zamanda ticaretin finansmanı, vize kolaylıkları ve sektörel işbirliklerinin de önemli olduğunu belirtiyor. Bakan Bolat’ın konuşması, bu konularda da somut adımlar atılacağının sinyalini verdi. Irak’ın yeniden yapılanma sürecinde Türk firmalarının üstlendiği rol, iki ülke arasındaki ticaretin uzun vadeli bir perspektifle ele alındığını gösteriyor. 30 milyar dolarlık hedef, iddialı görünse de, mevcut 17 milyar dolar seviyesinden 24 milyar dolara çıkış hızı dikkate alındığında, doğru adımlarla ulaşılabilir bir hedef olarak değerlendiriliyor.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye-Irak ticaret hedefi 30 milyar dolar nasıl yakalanabilir?

Hedefe ulaşmak için gümrük süreçlerinin dijitalleşmesi (ASYCUDA entegrasyonu), lojistik koridorların iyileştirilmesi, TIR sözleşmesinin etkin uygulanması ve müteahhitlik projelerinin devam etmesi kritik önem taşıyor. Ayrıca, iki ülke arasındaki ticaretin çeşitlendirilmesi ve yeni sektörlerde işbirliklerinin geliştirilmesi gerekiyor.

ASYCUDA sisteminin entegrasyonu ticareti nasıl etkileyecek?

ASYCUDA, gümrük işlemlerini otomatikleştirerek belge işleme sürelerini kısaltıyor, hata oranını azaltıyor ve şeffaflığı artırıyor. Bu sistem sayesinde İbrahim Halil Gümrük Kapısı’ndan geçen tırların bekleme süresi önemli ölçüde düşecek, bu da ticaret hacmini olumlu yönde etkileyecek.

Irak’ın TIR sözleşmesini uygulaması neden önemli?

TIR Sözleşmesi, uluslararası yük taşımacılığında gümrük denetimlerini kolaylaştırarak transit sürelerini kısaltır. Irak’ın bu sözleşmeyi tam olarak uygulaması, Türkiye’den Irak’a yapılan ihracatta maliyetleri düşürür ve ticaretin hızlanmasını sağlar. Bu da iki ülke arasındaki ticaret hedeflerine ulaşmayı kolaylaştırır.