Oyunlarla afet farkındalığı için eğitim içerikleri çalıştayda değerlendirildi

Oyunlarla afet farkındalığı yaklaşımını eğitim ortamlarına taşımayı amaçlayan çalıştay, Millî Eğitim Bakanlığı ile Türk Kızılay iş birliğinde gerçekleştirildi. 06 Ağustos 2026 tarihli resmî açıklamaya göre çalışma; okul öncesi ve ilköğretim öğrencileri için geliştirilen eğitici oyunların pedagojik uygunluğunu, müfredatla ilişkisini ve sınıfta uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla düzenlendi. Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Cihad Demirli’nin katılımıyla başlayan programda Bakanlığın ilgili birimleri, MEB AKUB gönüllü öğretmenleri ve paydaş kuruluşlar yer aldı. Duyuruda çalıştayın gerçekleştirildiği yer belirtilmezken, afet kültürünün erken yaşta kazandırılması ve kuramsal bilginin uygulamayla desteklenmesi temel gerekçe olarak gösterildi.

Oyunlarla afet farkındalığı neyi değiştirmeyi amaçlıyor?

Çalıştayın merkezinde, çocukların afet yönetimine ilişkin bilgileri yalnızca dinleyen ya da ezberleyen kişiler olmaktan çıkarılması düşüncesi bulunuyor. Proje kapsamında geliştirilen oyunlar ve etkileşimli senaryolarla öğrencilerin karar vermesi, akranlarıyla iş birliği yapması ve karşılaşabilecekleri riskler üzerine düşünmesi hedefleniyor. Bu yaklaşım, afet eğitimini soyut kavramlardan gündelik davranışlara taşıma potansiyeli taşıyor.

Özellikle küçük yaş grupları açısından bir bilginin anlaşılması ile gerektiğinde davranışa dönüştürülmesi aynı anlama gelmiyor. Çocuk, güvenli davranışın ne olduğunu sözlü olarak ifade edebilse bile gerçek bir durumda nasıl hareket edeceğini uygulama deneyimi olmadan kavramakta zorlanabilir. Eğitsel oyunlar burada güvenli bir öğrenme alanı sunabilir. Senaryolar, öğrencinin hata yapmasına, seçiminin sonucunu görmesine ve doğru davranışı yeniden denemesine imkân verebilir.

Resmî açıklamada öğrencilerin okul, ev ve yakın çevrelerini gözlemleyerek çevresel riskleri analiz edebilen bireyler olarak yetişmesinin amaçlandığı belirtiliyor. Bu hedef, afet farkındalığını yalnızca olay anına ilişkin kurallarla sınırlamıyor. Çevredeki riskleri önceden fark etmek, hazırlık kültürünün parçası olarak ele alınıyor. Dolayısıyla proje, çocuklara sadece “ne yapmalıyım” sorusunun yanıtını vermeyi değil, “hangi riski neden fark etmeliyim” düşüncesini de kazandırmayı amaçlıyor.

Çalıştayda hangi ölçütler ele alındı?

Çalışma kapsamında on farklı temada geliştirilen eğitsel oyunlar incelendi. Değerlendirmenin ana başlıkları pedagojik uygunluk, içerik ve müfredat uyumu ile uygulanabilirlik oldu. Bu ölçütler, bir oyunun ilgi çekici olmasının eğitim ortamında kullanılabilmesi için tek başına yeterli görülmediğini ortaya koyuyor. İçeriğin öğrencinin gelişim düzeyine uygun olması, eğitim hedefleriyle bağlantı kurması ve öğretmen tarafından yönetilebilir olması da önem taşıyor.

Pedagojik uygunluk değerlendirmesi, çocukların yaşlarına göre anlayabileceği dilin, görevlerin ve senaryoların belirlenmesi bakımından kritik. Afet konusu kaygı oluşturabilecek unsurlar içerdiğinden, oyunlaştırmanın bilgilendirici niteliği ile öğrencinin duygusal güvenliği arasında dikkatli bir denge kurulması gerekiyor. Kaynak açıklama, oyunların ayrıntılı senaryolarını paylaşmıyor. Bu nedenle hangi afet türlerinin ele alındığı veya her temada hangi kazanımların hedeflendiği henüz kamuoyuna açıklanan bilgiler arasında değil.

Müfredat uyumu ise materyallerin sınıfta bağımsız ve geçici bir etkinlik olarak kalmaması açısından belirleyici olacak. Oyunların mevcut öğrenme süreçleriyle ilişkilendirilmesi, öğretmenin etkinliği hangi amaçla kullanacağını açık biçimde görmesini sağlayabilir. Uygulanabilirlik değerlendirmesi de sınıf koşulları, materyalin kullanım biçimi ve öğretmenin yönlendirme rolü gibi pratik başlıkların gözden geçirilmesine imkân tanıyor. Çalıştayın uygulama kılavuzu hazırlamaya odaklanması, yalnızca içerik üretmekle yetinilmeyeceğine işaret ediyor.

Öğretmenler, öğrenciler ve aileler açısından anlamı

Projenin doğrudan hedef kitlesi okul öncesi ve ilköğretim öğrencileri. Bununla birlikte eğitsel oyunun etkisi, öğretmenin uygulamayı nasıl yönettiğiyle yakından bağlantılı. MEB AKUB gönüllü öğretmenlerinin değerlendirme sürecine katılması, sahadaki deneyimin içerik geliştirme aşamasına taşınması açısından önemli. Öğretmenlerin hangi yönergelerin anlaşılır olduğunu, hangi etkinliklerin sınıf düzenine uyduğunu ve öğrencilerin nerelerde desteğe ihtiyaç duyabileceğini görmesi beklenebilir.

Öğrenci açısından temel kazanım, güvenli davranışın tekrar yoluyla bir reflekse dönüşmesi. Akranlarla oynanan oyunlar aynı zamanda iletişim, sorumluluk paylaşımı ve birlikte karar verme becerilerini afet hazırlığıyla buluşturabilir. Ancak oyunun rekabet unsuruna indirgenmemesi, doğru davranışın nedeninin de açıklanması gerekir. Aksi durumda öğrenci görevi tamamlayabilir fakat öğrendiğini farklı bir senaryoya aktarmakta zorlanabilir. Hazırlanacak kılavuzun öğretmene oyun sonrasında değerlendirme ve geri bildirim için yol göstermesi bu nedenle önem taşıyor.

Aileler bakımından ise okulda öğrenilen davranışların ev ortamında konuşulması gündeme gelebilir. Kaynak, ailelere yönelik ayrı bir uygulama veya materyal açıklamıyor. Buna karşın öğrencinin evini ve yakın çevresini gözlemlemesinin hedeflenmesi, öğrenmenin sınıf dışına uzanabileceğini gösteriyor. Burada çocuğa yetişkinlerin sorumluluğunu yüklemeyen, yaşına uygun ve güven verici bir iletişim kurulması gerekli. Afet hazırlığı, çocuğun tek başına yönetmesi beklenen bir görev değil; eğitim yoluyla desteklenen ortak bir güvenlik kültürü olarak ele alınmalı.

Çalıştaydan uygulamaya geçişte hangi noktalar izlenmeli?

Resmî duyuru, oyunların yaş gruplarına uygun ve eğitim ortamlarında etkili biçimde kullanılabilecek materyallere dönüştürülmesinin planlandığını bildiriyor. Buna karşılık uygulamanın hangi okullarda başlayacağı, materyallerin ne zaman kullanıma sunulacağı, öğretmenlere nasıl aktarılacağı ve sonuçların hangi yöntemle değerlendirileceği açıklanmıyor. Bu ayrıntılar, çalıştay çıktılarının sınıfa ne ölçüde yansıyacağını anlayabilmek için izlenmesi gereken başlıklar arasında.

Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Cihad Demirli, açılışta erken yaşta farkındalık kazanılmasının, kuramsal bilginin tatbikatlarla desteklenmesinin ve afet bilincinin toplumsal bir davranışa dönüşmesinin önemini vurguladı. Demirli ayrıca çalışmayı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve uluslararası hedeflerle uyum çerçevesinde değerlendirdi. Programa Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürü Mustafa Canlı, Acil Durumlar ve Savunma Planlaması Dairesi Başkanı Metin Tayarer, Türk Kızılay Genel Sekreter Yardımcısı Şükrü Can, Türk Kızılay Afet ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürü Nurdal Durmuş, Afet Hazırlık ve Risk Azaltma Direktörü Reşit Baştuğ ile davetliler katıldı.

Çalışmanın kalıcı etkisi, hazırlanan oyunların yalnızca dağıtılmasıyla değil, anlaşılır bir kılavuzla desteklenmesi ve eğitim ortamındaki geri bildirimlere göre geliştirilmesiyle görülebilir. İçeriğin çocuklara uygunluğu kadar erişilebilirliği, öğretmenin uygulama sırasında ihtiyaç duyacağı açıklamalar ve öğrencinin öğrendiğini farklı ortamlara taşıyabilmesi de önem taşıyor. Bu nedenle çalıştay, nihai sonuçtan çok içeriklerin sınıfa hazırlanmasında bir değerlendirme aşaması olarak okunmalı.

Sık Sorulan Sorular

Çalıştayın temel amacı nedir?

Okul öncesi ve ilköğretim öğrencileri için geliştirilen afet temalı eğitsel oyunları pedagojik uygunluk, müfredat bağlantısı ve uygulanabilirlik açısından değerlendirmek; bunların eğitim ortamlarında kullanılmasını destekleyecek bir uygulama kılavuzu hazırlamaktır.

Oyunlarla öğrencilere hangi becerilerin kazandırılması hedefleniyor?

Öğrencilerin afet yönetimi süreçlerini akranlarıyla iş birliği içinde öğrenmesi, güvenli davranış refleksi geliştirmesi ve okul, ev ile yakın çevredeki riskleri gözlemleyebilmesi amaçlanıyor.

Oyunların okullarda ne zaman kullanılacağı açıklandı mı?

Hayır. Millî Eğitim Bakanlığının duyurusunda uygulama takvimi, kapsama alınacak okullar ve materyallerin dağıtım yöntemi belirtilmedi. Açıklanan aşama, içeriklerin değerlendirilmesi ve eğitim ortamlarına uygun materyallere dönüştürülmesinin planlanmasıyla sınırlı.